Yazılar 

İnsan Kaynaklarının Yapay Zeka Kullanımı ve Meşru Menfaat

 

Gelişen teknoloji ile birlikte yapay zeka kullanımı iş hayatında yerini fazlasıyla almaya devam etmektedir. Özellikle çalışan sayısının çok olduğu işyerlerinde yapay zeka kullanımı zamandan ve iş gücünden tasarruf sağladığı gün geçtikçe kaçınılmaz bir gerçek olmaktadır.  Peki bu noktada çalışan adaylarının veya çalışanların kişisel verilerinin korunması boyutu ne olacaktır?

Öncelikle işe alım süreçlerinde yapay zeka modelinin kullanımının oldukça yaygınlaştığını görmekteyiz. Bahsettiğimiz gibi yapay zeka kullanımı özellikle işe alım süreçlerinde şirketlerin işe alım birimlerinin iş yükünü azalttığı gibi aranan özelliklere uygun çalışan adayının bulunması konusunda da şirketlere fayda sağlamaktadır. Yapay zeka araçlarının ön mülakat aşamasında kullanılması ile çalışan adaylarının yetkinlik testleri yapılmakta ve bu konuda bilgi, yetenek, kişilik analizleri elde edilmekte ve dolayısıyla çalışan adayının ses, görüntü, analiz sonucu gibi pek çok kişisel verileri yapay zeka aracı ile kaydedilmektedir.

Çalışan adayının mülakatı geçtiği ve artık ilgili şirketin çalışanı olduğu veya hali hazırda iş ilişkisi devam eden çalışanlarının da yapay zeka teknolojisi kullanılarak pek çok verileri işlenebilmektedir. Örneğin; işe giriş çıkış saatlerinin takibi, performans değerlendirmesi, çalışanların bilgisayar başında geçirdikleri süre ve bu süreyi ne kadar verimli kullandığı, hangi iletişim araçlarını kullandığı hatta ve hatta yeni iş arayışında olup olmadığının değerlendirmesi dahi yapay zeka aracılığı ile yapılabilmektedir. Örneklerinin zamanla artacağını düşündüğümüz bu ve bunun gibi pek çok ölçme, değerlendirme ve çalışan takibin yapılması noktasında ana başlığın çalışan ve işveren temelinde meşru bir menfaate dayanıp dayanmadığı konusu olmalıdır.

Hali hazırda yürürlükte olan Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve ilgili yönetmelikler şuan için yapay zekanın geldiği veya gelmekte olduğu aşamayı ve yapay zeka ile yapılabilecekleri ön gören bir düzenleme içermiyorken aynı zamanda bizlere meşru menfaat değerlendirmesi yaparken dayanacağımız ana kriterleri belirleme noktasında bir çıkış yolu sağlamakta ve temel oluşturmaktadır. Yürürlükte olan KVKK mevzuatı çerçevesinde bir meşru menfaat değerlendirmesi yapıp, bu minvalde kişisel verileri işlenen çalışanların aydınlatma, açık rıza beyanı ve mevzuatın 11’nci maddesinde düzenlenen haklarının hatırlatıldığı metinler düzenlenmesi ve özellikle tereddütte kalınan her aşamada aydınlatma ve açık rıza alınması konusunda gerekli hassasiyetin gösterilmesi önemlidir. Bununla birlikte kişisel verilerin yapay zeka araçlarıyla işlenmesi halinde dahi, işleme şartlarının ortadan kalması halinde işlenen verilerin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hale getirilmesi gibi veri sorumlusuna yüklenen yükümlülükler yerine getirilmelidir.

Bu bilgiler ışığında, insan kaynakları ve şirket yetkililerinin yapay zeka araçlarının kullanılması halinde hangi durumlarda meşru menfaat vardır veya hangi durumlarda yoktur değerlendirmesi yapabilmesi adına birkaç değerlendirme yapmak gerekirse; örneğin çalışanların performans değerlendirmesi yapay zeka araçları kullanılarak yapılıyorsa bu değerlendirmeyi yaparken yüklenen verilere dikkat edilmeli amaca özgü olmalı ve olabildiğince az sayıda veri yüklenerek değerlendirme yapılmasına özen gösterilmelidir, diyebiliriz. İşe alım süreçlerinde yapay zeka modelini kullanan işyeri için ise, işe alımlarda pek tabi yapay zeka modeli kullanılabilir ancak burada dikkat edilmesi gereken yapay zekanın analiz noktasında kullanılması, doğrudan işe alınacak olan çalışan adayını hedefleyen modellerin meşru menfaat noktasında sorun teşkil edebileceği değerlendirilmelidir. 

Özetle, yapay zeka araçlarının iş süreçlerinde ve işe alım süreçlerinde kullanılması noktasında “ amacı destekliyorsa olabilir, amacı etkiliyorsa olmamalı” gibi bir değerlendirmeyi aklımızda tutarak ilerlemek bakış açımızı belirlemek noktasında fayda sağlayacağı kanaatindeyim. Şunu da unutmamak gerekir ki, yapay zeka araçlarını kullanan işveren, iç süreçlerine yapay zeka modelini entegre ettiği çoğu noktada veri sorumlusu olacaktır. Son olarak, gelişen teknoloji ile birlikte işveren her ne kadar yapay zeka modellerini kullanıyorsa çalışanlarının da yapay zeka modellerini kullanarak iş süreçlerini yürütebileceğini ve çalışma süresinde yapay zeka araçlarını kullanabileceği bir gerçektir, bu noktada kendisi için alacağı tedbirleri çalışan kullanımları için de almayı unutmamalı ve bu konuya da veri sorumlusu sıfatıyla dikkat ve özen göstermelidir.

 

Av. Simay Dalgıç

https://www.linkedin.com/in/simay-uluc-dalg%C4%B1c-2645b490/recent-activity/all/